Kumar Bağımlılığı

Madde ile ilişkili olmayan davranışsal bağımlılık, kumar bağımlılığı bireyin hayatındaki olumsuz sonuçlar içermesine karşın bağımlılık geliştirdiği davranışı gerçekleştirmeye kontrol edilemez bir şekilde arzu ve istek duyması ve tekrar eden ve haz almasını sağlayan davranışı göstermesidir.

Kumar Bağımlılığı Nedir ve Türleri Nelerdir?

“Kumar” kelimesi tarihsel olarak incelendiğinde oyunları da hile yaparak adaletsizce oynamayı ifade eder. Kumar, bireylerin maddi kazanç sağlamak için öncesinde ortaya para veya değerli bir eşya koyarak risk alarak oynadıkları oyundur. Patolojik kumarın klinik seyrinden ilk kez 1892’de bahsedilmiştir. Patolojik kumarın genel tanımı dört basamaktan oluşur bunlar; kumarda kazanma, kumarda kaybetme, çaresiz hissetmek ve umutsuzluğa tepkidir. Kumar bağımlığıyla ilgili yapılan çalışmalarda bağımlılığın içsel ve dışsal olmak üzere altı gelişim basamağı olan farklı bir çalışma oluşturulmuştur bu çalışmaya göre; başlama, pozitif sonuçlar, kabul edilmeyen negatif sonuçlar, değişim, bırakma süreci ve nüks önlemedir. Kumarın bağımlılığının yapılan çalışmalarda daha çok 3 farklı boyutta sınıflandırmasıyla ele alınmıştır. Oyun Akışı açısından bakıldığında şans ve beceri olarak düşünülen kumar çeşitleri iki duruma ayrılır bunlar: Sürekli oyunlar ve süreksiz oyunlardır. Sürekli oyunlar, kazanmanın ve kaybetmenin çok az bir zaman içerisinde gerçekleştiği oyunlardır. Süreksiz oyunlar, oyun oynandıktan sonra sonucun hemen belli olmadığı, oyun ve sonucun arasında belli bir zamanın olduğu oyunlardır. Bu oyunların sonucunu oynandık uzun bir süre sonra belli olması bu oyunların “Pasif Tip” oyunlar olarak tanımlanmasına neden olmuştur. Buradan yola çıkarak kısa sürede sonuç alınan oyunların sonucu uzun süren oyunlardan daha fazla bağımlılık riski taşımaktadır.

Patolojik kumar, kumar oynamakla ilgili kontrol kaybının olduğu, zamanını kumar oynamayla, kumar oynayabilecek para kazanmayla geçirme, kumar oynamakla ilgili düşünme ve kumarın hayatında yarattığı yıkımlara kumar oynama davranışının sürdürmesiyle ifade edilen zihinsel bozukluktur. Kumar oynayan bireyin fiziksel ve zihinsel sağlığında olumsuz sonuçlara yol açabilir.

Kumar Bağımlılığı Belirtileri Nelerdir?

Kumar oynama davranışı bir problem olmaya başladığında bireyin çarpık düşünceleri ortaya çıkmaya başlar ve kişi kumarda kaybetmeyi kötü şansa bağlarken kazanmayı ise kendi kişiliğine bağlar.

Aşağıdaki belirtileri son 12 ayda en az dördü varsa kumar bağımlılığı var diyebiliriz.

• Birey istediği haz duygusunu alabilmek için her defasında daha fazla parayla kumar oynama zorunluluğu veya ihtiyacı göstermesidir. 
• Kumar oynama davranışını kontrol altına almaya ya da bırakma eğilimi sırasında sıkıntı yaşaması ve çok çabuk öfkelenmesi.
•  Kumar oynamaya ilişkin davranışını kontrol etmek, sonlandırmak yahut bu davranıştan uzaklaşmak amacıyla tekrarlayan ve sonuç alamadığı neticeler olmuştur. 
• Sürekli olarak kumar oynamak hakkında düşünmek ve konuşmak.
• Sürekli, kendini huzursuz hissederken kumar oynama arayışında olma (örn. ümitsiz, terkedilmiş, bıkkın). 
• Kumara para yatırıp kaybettiği zaman, devamlı bir biçimde, geri kazanmak amacıyla başka bir gün yeniden gelmektedir.  
• Yalan, kumar oynama halini gizlemek amacıyla sıklıkla başvurduğu bir durumdur.  
• Kumar oynamasından dolayı değer verdiği işini, ilişkisini, arkadaşlığını, eğitimini yahut iş imkanını riske etmiş yahut kaybetmiştir.   
• Kumar oynamasından dolayı içinde bulunduğu çaresiz maddi yoksunluktan kurtulmak amacıyla çevresinin ona maddi anlamda destek sunmasını beklemektedir.

Kumar Bağımlılığı Neden Olur?

Kumar oynama bozukluğu sosyal, kültürel ve ekonomik birçok soruna neden olan bir dürtü kontrol bozukluğudur. Patolojik kumar oynamanın birkaç temel nedeni vardır. Kumar oynama bozuklukları hakkında geçmişten günümüze birçok görüş ortaya atılmıştır. Kumar oynama bozuklukları hala tam olarak cevaplanamamıştır, ancak kumar oynama bozukluğu olan kişilerin riskli karar verme, heyecan arama, belirli dürtüsel davranışlar ve ödül duygusu içeren kişilik kalıplarına sahip olduğu belirtilebilir. Bu görüşler, patolojik kumar bağımlılarının kaybettiklerinden daha fazlasını kazanma, büyük paralar için oynama, adrenalinlerini en üst düzeye çıkarma ve herhangi bir çaba harcamadan belirli bir miktar kar elde etme istekleri ile desteklenmektedir. Kumar oynama bozukluklarının etiyolojisi ve prognozu ile ilgili son yıllarda birçok görüş ortaya çıkmış olsa da genel kanı genetik ve nörobiyolojik faktörlerin belirleyici olduğu yönündedir. Kumar oynama bozukluğuna sebebiyet verebilecek birtakım unsurlar: 

• Bilişsel Etmenler: Çalışmalar, kumar oynama bozukluklarının bilişsel faktörler ve bilişsel çarpıtmalarla ilişkili olduğunu göstermiştir. Bilişsel teoriyi destekleyen teorisyenler, kumarbazların her zaman içinde bulundukları durumu kontrol altında tuttuklarına ve kontrolün kendilerinde olduğuna inandıklarını ifade etmişlerdir. 
• Davranışsal Yaklaşımlar: Davranış teorisyenleri, bireylerin kumarda kazandığına ve beyindeki ödül mekanizmalarının olumlu pekiştirme olduğuna inanmaktadırlar. Bir bireyin doğuştan gelen bazı tepkileri, çeşitli uyaranlara koşullu tepkiler haline gelmektedir. Örneğin; kolayı seven birey için kola koşulsuz uyarıcı iken, kola sesi koşullu uyarıcıdır, bireyin kola sesini duyduğunda kola içme isteği gelmesi koşullu tepkiyi oluşturur. Kumar bağımlılığında bu örnekte olduğu gibi geliştiği söylenebilir. 
• Psikolojik Etmenler: Kumar bağımlıları üzerinde yapılan araştırmalar, bir kişinin zihniyetinin, kişiliğinin ve davranışlarının kumar bağımlılığını açıklamak için yeterli olduğunu göstermiştir. Kumar bağımlılığına psikolojik bir yaklaşım, bir kumarbazın bir noktada sorunlu kumar davranışı geliştireceğini öngörmektedir.

Kumar Bağımlılığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Kumarın geçmişi insanlık tarihinin başlangıcına kadar gitse de kumar bağımlılığının tedavisi için aynı şeyi söylemek mümkün değildir (Çakıcı, 2019).Kumar oynama bozukluğunu tedavi edilmesinde kişi öncelikle durumunun farkına varmakta, bunu kabul etmekte ve kumarı bırakmak istemektedir. Daha sonra tedavi olabilmesi için kişinin kendini disipline etmesi ve buna bağlı kalması gerekmektedir. Kumar bağımlılığının tedavisinde aile desteğinin tartışılmaz bir gerçek olduğu şüphesizdir. Kumarla ilgili bazı mali ve manevi sorunlar nedeniyle ailelerle ilişkiler gergin olsa bile, tedavi sürecine ailenin katılımı oldukça önemlidir. Kumar bozukluğu olanlar, ayakta tedavi ile tedavi edilebileceği gibi hastaneye yatırılarak tedavi edilebilmektedir. Unutulmaması gereken bir nokta, kumar oynamaya başlama ve devam etme konusunda herkesin farklı bir kişiliği olduğudur, dolayısıyla tedavi herkes için farklı olacaktır. Kumar bağımlılığı tedavisi, ilaç tedavisi, bilişsel davranışçı terapi, EMDR terapi ve çeşitli kendi kendine yardım gruplarını içeren psikoterapötik yöntemlerden oluşmaktadır.

Kumar Bağımlılığı Önlenebilir mi?

Kumar oynama, bireyin ortaya koyduğu para ya da değerli bir nesneden daha yüksek şekilde kazanç elde edebileceği düşüncesidir ve bu düşünceyle birey bir nevi riske girme davranışında bulunur. Kumar oynamanın ve kumar oynayan bireylerin geçirdikleri belli aşamalar vardır. İlk olarak sosyal kumar oynamada, bireyler sadece eğlenme ve sosyalleşmek için oynarlar, kumar oynarlarken kazanç ve kayıpları öngörebilir ve bunlar kendi kontrolünde olduğu söylenebilir. Sonraki aşama ise problemli kumar oynamadır. Bu aşamada, bireyler kumara ciddi anlamda vakit ve nakit harcayabilirler, kazanmak için hırslı durumdadırlar ve asla kaybetmeye tahammülleri yoktur. Kumar oynama bozukluğu kriterlerini karşılayan en son aşama ise, kumar oynama bozukluğudur. Burada bireyler hiçbir şekilde kontrolü elinde tutamaz, yaşamlarının her anında kumar olduğu söylenebilir. Bağımlılığı önleyici birçok çalışmalar yapılmaktadır.  Kumar bağımlılığı tedavisi mümkün olabilen bir hastalıktır. Dolayısıyla önlemek mümkündür.

Sıkça Sorulan Sorular